Znęcanie się nad zwierzętami

Każdego roku kilkadziesiąt, a nawet kilkaset tysięcy zwierząt doznaje krzywdy ze strony człowieka. Tylko w nielicznych przypadkach oprawcom zostaje postawiony zarzut znęcania się nad zwierzętami, na co wskazują statystyki (w 2014 roku wszczęto ok. 2200 postępowań, a w 2013 roku ok. 2000). Dużo spraw nigdy nie wychodzi na jaw, przez co sprawcy czują się bezkarni i w swoim zachowaniu nie dopatrują się niczego złego. Analizując statystyki należy wskazać, że aż 1/5 sprawców to osoby między 21 a 30 rokiem życia. Ponadto 80% ogółu sprawców nigdy nie była wcześniej karana.

Znamiona przestępstwa znęcania się nad zwierzętami zostały określone w art. 6 ust. 2 Ustawy o ochronie zwierząt, który stanowi, że: przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. W dalszej kolejności zostały wymienione zachowania uważane za znęcanie się nad zwierzętami, takie jak: bicie zwierząt po głowie, brzuchu, dolnych częściach kończyn, znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie, używanie chorych zwierząt do pracy. Katalog ten jest katalogiem otwartym, co oznacza, że są to tylko przykładowe działania, jakie stanową znęcanie się nad zwierzętami. W praktyce najczęściej odnotowuje się przypadki, w których znęcanie się nad zwierzętami polega na biciu twardymi narzędziami, a ofiarami tego przestępstwa z reguły są psy (69,7% przypadków).

Przestępstwo stypizowane w art. 6 ust. 2 u.o.z. jest przestępstwem umyślnym, czyli sprawca zdaje sobie sprawę z następstw swego zachowania. Warto dodać, że za przestępstwo znęcania się nad zwierzętami odpowiada nie tylko osoba, która osobiście zadaje ból lub cierpienie zwierzęciu, ale również ten, kto świadomie dopuszcza do zadawania przez inną osobę bólu lub cierpienia zwierzęciu.

Aby zapobiegać przestępstwu znęcania się nad zwierzętami polski ustawodawca przewidział w ustawie o ochronie zwierząt szereg sankcji związanych z nienależytym traktowaniem zwierząt. Pierwszym instrumentem wymienionym w ustawie (art. 7 ust. 1) jest czasowe odebranie właścicielowi lub opiekunowi zwierzęcia na podstawie decyzji wójta, burmistrza, prezydenta miasta i przekazania go odpowiedniej instytucji, np. schronisku lub ogrodowi zoologicznemu. Natomiast w przypadkach niecierpiących zwłoki, kiedy zagrożone jest życie lub zdrowie zwierzęcia decyzję o jego odebraniu może podjąć policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Wtedy o podjętej decyzji niezwłocznie należy poinformować odpowiedni organ jednostki samorządu terytorialnego. Odebrane zwierzę może wrócić do właściciela, jeżeli sąd nie orzeknie jego przepadku, albo postępowanie karne zostanie umorzone.

Innymi sankcjami przewidzianymi za znęcanie się nad zwierzętami jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Natomiast, jeżeli sprawca działał ze szczególnym okrucieństwem wtedy może zostać skazany na karę pozbawienia wolności do lat 3. Wobec sprawcy przestępstwa znęcania się nad zwierzętami można zastosować także środki karne w postaci: zakazu posiadania zwierząt, zakazu wykonywania określonego zawodu, przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa, a także nawiązkę.

Mając na względzie dobro w postaci zdrowia i wolnego od zbędnego bólu życia zwierzęcia, w przypadku bycia świadkiem przemocy wobec zwierząt należy reagować. Po pierwsze można podjąć próby upomnienia właściciela lub opiekuna takiego zwierzaka w celu przywołana go „do porządku”. Jeżeli to nie pomoże należy zawiadomić odpowiednie organy. Bez wątpienia bardzo ważną rolę odgrywa edukacja dotycząca ochrony zwierząt przed przemocą. Fakt, że aż 49,5% sprawców ma wykształcenie niepełne podstawowe lub podstawowe potwierdza, jak istotna jest kształcenie w tej materii.

Ze względu na to, że przestępstwo znęcania się nad zwierzętami jest ścigane z urzędu, aby wszcząć odpowiednią procedurę wystarczy powiadomienie Policji lub prokuratury o zachowaniu, którego było się świadkiem.

Tylko odpowiednia postawa wobec oprawców zwierząt pozwoli na uchronienie ich przed zbędnym cierpieniem i zapewni należyte traktowanie.